Niektóre psy naprawdę mają trudność, żeby się zatrzymać.
Są psy, które od rana do wieczora funkcjonują jakby były stale „na wysokich obrotach”. Trudno im odpoczywać. Szybko reagują na bodźce, łatwo się pobudzają i mają problem ze spokojnym funkcjonowaniem nawet po długim spacerze czy aktywności.
Opiekunowie często próbują wtedy:
- zapewniać więcej ruchu,
- organizować kolejne aktywności,
- bardziej „zmęczyć psa”,
- intensywniej trenować.
A mimo to pies nadal sprawia wrażenie ciągle nakręconego. Coraz częściej w takich sytuacjach pojawia się pytanie: czy psy mogą mieć ADHD?
Temat jest dużo bardziej złożony, niż mogłoby się wydawać.
Czy istnieje ADHD u psa?
ADHD jako jednostka diagnostyczna funkcjonuje u ludzi. U psów oficjalnie nie diagnozuje się ADHD dokładnie w taki sam sposób jak u człowieka.
Istnieją jednak badania pokazujące, że część psów może wykazywać bardzo podobne cechy:
- nadmierną impulsywność,
- trudność z wyciszeniem,
- problemy z koncentracją,
- nadreaktywność,
- bardzo wysoki poziom pobudzenia.
W literaturze częściej używa się określeń takich jak:
- nadpobudliwość,
- hiperaktywność,
- impulsywność,
- trudności z samoregulacją.
Badacze od lat analizują podobieństwa pomiędzy zachowaniami części psów a objawami ADHD u ludzi. Szczególnie interesujące są tutaj badania dotyczące neuroprzekaźników, genetyki oraz funkcjonowania układu nerwowego.
Co pokazują badania?
Jedne z najbardziej znanych badań dotyczących tego tematu prowadzone były m.in. na Uniwersytecie Helsińskim. Naukowcy analizowali zachowania psów pod kątem impulsywności, nadpobudliwości i trudności z koncentracją.
Zaobserwowano między innymi, że:
- młode psy częściej wykazują zachowania impulsywne,
- niektóre rasy mogą mieć większą skłonność do wysokiego pobudzenia,
- psy pozostające długo same częściej wykazują trudności behawioralne,
- brak odpowiedniej regulacji emocji może nasilać problemy z kontrolą zachowania.
Badania sugerują również, że duże znaczenie mają:
- genetyka,
- poziom stresu,
- ilość odpoczynku,
- styl życia psa,
- sposób pracy z psem.
Co ważne – nie każdy „energiczny pies” ma problem behawioralny.
Kiedy pies jest po prostu aktywny, a kiedy problem jest większy?
Niektóre psy są naturalnie bardziej energiczne, szybciej reagują na bodźce albo mają większą potrzebę ruchu i aktywności.
Problem zaczyna się wtedy, gdy pies:
- praktycznie nie potrafi odpoczywać,
- stale funkcjonuje w bardzo wysokim pobudzeniu,
- ma ogromne trudności z regulacją emocji,
- reaguje impulsywnie na większość bodźców,
- trudno mu wrócić do równowagi,
- nie potrafi się wyciszyć nawet po aktywności.
Bardzo często opiekunowie opisują takie psy jako: „ciągle nakręcone”, „wiecznie pobudzone”, „nieumiejące się zatrzymać”.
Czy problem zawsze leży w „charakterze” psa?
Nie i to bardzo ważne. Wiele zachowań przypominających ADHD może wynikać również z:
- przewlekłego stresu,
- przebodźcowania,
- braku odpoczynku,
- nadmiernej aktywizacji psa,
- problemów zdrowotnych,
- chronicznego napięcia emocjonalnego,
- zbyt trudnego środowiska.
Dlatego zanim zaczniemy mówić o „ADHD u psa”, warto spojrzeć szerzej na codzienne funkcjonowanie zwierzęcia. Bardzo często psy żyją dziś w ciągłym pobudzeniu:
- dużo bodźców,
- intensywne spacery,
- ciągłe aktywności,
- mało realnego odpoczynku,
- stała stymulacja organizmu.
A układ nerwowy nie zawsze radzi sobie z takim przeciążeniem.
Jak wygląda praca z mocno pobudzonym psem?
Wbrew pozorom rozwiązaniem bardzo rzadko jest „jeszcze większe zmęczenie psa”. W pracy z takimi psami ogromne znaczenie ma:
- regulacja emocji,
- nauka odpoczywania,
- obniżanie poziomu pobudzenia,
- przewidywalność środowiska,
- spokojna komunikacja,
- odpowiednio dobrana aktywność,
- budowanie poczucia bezpieczeństwa.
Bardzo ważne jest również unikanie ciągłego nakręcania psa nadmiernie intensywną aktywnością.
Czy da się pomóc takiemu psu?
Tak – chociaż wymaga to cierpliwości i indywidualnego podejścia. W wielu przypadkach poprawa nie polega na „nauczeniu psa większego posłuszeństwa”, ale na pracy nad:
- regulacją układu nerwowego,
- wyciszeniem organizmu,
- zmianą codziennego funkcjonowania,
- budowaniem spokojniejszych nawyków.
Często największą zmianę przynosi:
- większa przewidywalność,
- spokojniejsze spacery,
- odpowiedni odpoczynek,
- ograniczenie nadmiaru bodźców,
- świadoma praca z emocjami psa.
Podsumowanie
Czy psy mogą mieć ADHD? Nauka pokazuje, że część psów rzeczywiście może wykazywać zachowania bardzo podobne do ludzkiego ADHD – szczególnie w obszarze impulsywności i nadpobudliwości. Jednocześnie wiele problemów z pobudzeniem wynika nie z „charakteru psa”, ale z przeciążenia układu nerwowego, stresu i trudności z regulacją emocji. Dlatego zamiast skupiać się wyłącznie na „zmęczeniu psa”, warto spojrzeć szerzej na jego codzienne funkcjonowanie i potrzeby emocjonalne.